REISGIDS Polen

Cultuur, taal en geschiedenis van Polen

Over Polen
Cultuur, geschiedenis & taal
Eten & drinken
Foto’s
Geografie & weer
Highlights
Shoppen & uitgaan
Krakau
Sharing Is Caring
Share on facebook
Share on linkedin
Share on pinterest
Share on twitter
Share on whatsapp

Geschiedenis van Polen

Middeleeuwen

Groot (noord) Polen werd in 966 gesticht door Mieszko I, die tot de Piast-dynastie behoorde. De stammen van Zuid-Polen vormden toen Klein Polen.  In 1047 verenigden zowel Groot-Polen als Klein-Polen zich onder de heerschappij van Casimir I de Hersteller.

Polen fuseerde met Litouwen door een koninklijk huwelijk in 1386. De Pools-Litouwse staat bereikte het hoogtepunt van zijn macht tussen de 14e en 16e eeuw en behaalde militaire successen tegen de (Germaanse) Ridders van de Duitse Orde, de Russen en de Ottomaanse Turken.

18de en 19de eeuw

Het ontbreken van een sterke monarchie stelde Rusland, Pruisen en Oostenrijk in staat het land voor het eerst op te delen in 1772, een tweede in 1792 en een derde in 1795. Meer dan een eeuw daarna was er geen Poolse staat, alleen Oostenrijkse , Pruisische en Russische sectoren, maar de Polen hielden nooit op met hun inspanningen om hun onafhankelijkheid te herwinnen.

Het Poolse volk kwam gedurende de 19de eeuw in opstand tegen de buitenlandse dominantie. Polen werd formeel opnieuw samengesteld in november 1918, met maarschalk Josef Pilsudski als staatshoofd. In 1919 werd Ignace Paderewski, de beroemde pianist en patriot, de eerste premier. In 1926 greep Pilsudski de volledige macht in een staatsgreep en regeerde hij dictatoriaal tot aan zijn dood op 12 mei 1935.

Tweede Wereldoorlog

Ondanks een niet-aanvalsverdrag van tien jaar dat in 1934 werd ondertekend, viel Hitler Polen op 1 september 1939 aan. Op 17 september vielen Sovjettroepen vanuit het oosten binnen, en op 28 september verdeelde een Duits-Sovjetakkoord Polen tussen de USSR en Duitsland.

Wladyslaw Raczkiewicz vormde een regering in ballingschap in Frankrijk, die naar Londen verhuisde na de nederlaag van Frankrijk in 1940. Heel Polen werd bezet door Duitsland na de nazi-aanval op de USSR in juni 1941.

Het bezettingsbeleid van nazi-Duitsland in Polen was bedoeld om de Poolse cultuur uit te roeien door massa-executies maar ook om de grote Joodse minderheid van het land uit te roeien. Joden werden trouwens vanuit heel Europa naar Polen gebracht naar één van de concentratiekampen

geschiedenis van Polen
De concentratiekampen zijn een gruwelijk overblijfsel uit de geschiedenis van Polen.

Post-Wereldoorlog 2

De Poolse regering in ballingschap werd in 1944 vervangen door het door de communisten gedomineerde Poolse Comité voor Nationale Bevrijding van de Sovjet-Unie. Na de bevrijding van die stad werd ze naar Lublin verhuisd en riep ze zichzelf uit tot Voorlopige Regering van Polen. Sommige voormalige leden van de Poolse regering in Londen sloten zich aan bij de regering van Lublin om de Poolse regering van nationale eenheid te vormen, die Groot-Brittannië en de VS erkenden.

Op 2 augustus 1945 vestigden president Harry S. Truman, Joseph Stalin en premier Clement Attlee van Groot-Brittannië in Berlijn een nieuwe westelijke grens voor Polen langs de rivieren Oder en Neisse. (De grens werd uiteindelijk door West-Duitsland overeengekomen in een niet-aanvalsverdrag, ondertekend op 7 december 1970.)

Op 16 augustus 1945 tekenden de USSR en Polen een verdrag dat de Sovjet-Poolse grens afbakende. Volgens deze overeenkomsten werd Polen naar het westen opgeschoven. In het oosten verloor het 180.934 vierkante kilometer; in het westen kreeg het 100.973 vierkante kilometer.

Een nieuwe grondwet in 1952 maakte van Polen een Volksdemocratie van het Sovjet-type. In 1955 werd Polen lid van de Warschau Verdragsorganisatie, met een buitenlands beleid dat identiek was aan dat van de USSR. De regering ondernam de vervolging van de rooms-katholieke kerk als een overgebleven bron van tegenstand.

Wladyslaw Gomulka werd in 1956 tot leider van de communistische partij gekozen. Hij hekelde de stalinistische terreur, verdreef veel stalinisten en verbeterde de relaties met de kerk. De meeste collectieve boerderijen werden opgeheven en de pers werd vrijer.

De weg naar democratie

Een staking die begon op scheepswerven en zich uitbreidde naar andere industrieën, in augustus 1980, leverde een verbluffende overwinning op voor de arbeiders toen de economisch zwaar belaste regering voor het eerst in een marxistische staat het recht van arbeiders accepteerde om zich in onafhankelijke vakbonden te organiseren.

Op initiatief van “Solidarność”, een onafhankelijke vakbond opgericht door een elektricien, Lech Walesa, lanceerden arbeiders een streven naar vrijheid en verbeterde omstandigheden. Een nationale staking voor een vijfdaagse werkweek in januari 1981 leidde tot het ontslag van premier Pinkowski en de benoeming van de vierde premier in minder dan een jaar tijd, generaal Wojciech Jaruzelski.

De staat van beleg werd afgekondigd op 13 december, toen Walesa en andere leiders van Solidarność werden gearresteerd, en Solidarność werd verboden. De staat van beleg eindigde formeel in 1984, maar de regering behield de noodbevoegdheden.

Toenemende oppositie tegen de regering vanwege de falende economie leidde in 1988 tot een nieuwe golf van stakingen. Niet in staat om de afwijkende meningen volledig te onderdrukken, herschikte de regering Solidarność  en liet ze meedoen aan verkiezingen.

Solidarność behaalde in 1989 een verbluffende overwinning, waarbij ze bijna alle zetels in de Senaat bezetten en alle 169 zetels die ze in de Sejm mochten betwisten. Hierdoor kregen ze substantiële invloed in de nieuwe regering. Tadeusz Mazowiecki werd tot premier benoemd.

Lech Walesa won de presidentsverkiezingen van 1990 met 74% van de stemmen. In 1991 resulteerden de eerste volledig vrije parlementsverkiezingen sinds de Tweede Wereldoorlog in vertegenwoordiging van 29 politieke partijen.

Pogingen om van Polen een markteconomie te maken, leidden echter tot economische moeilijkheden en wijdverbreide onvrede. Bij de tweede democratische parlementsverkiezingen van september 1993 gaven de kiezers de macht terug aan ex-communisten en hun bondgenoten.

De populariteit en invloed van Solidarność leven afnemen. In 1995 won Aleksander Kwasniewski, leider van de opvolger van de Communistische Partij, Democratisch Links, het presidentschap van Walesa in een politieke aardverschuiving.

In 1999 werd Polen, samen met Tsjechië en Hongarije, lid van de NAVO.

De Poolse cultuur

Religie in Polen

Meer dan 95% identificeert zich als rooms-katholiek. Poolse autocefale orthodoxen (zogenaamde oud-gelovigen), Russisch en Grieks-orthodoxen, protestanten en joden vormen de overige 5%.

geschiedenis van Polen
Polen staat gekend als een zeer katholiek land.

Dagelijkse gebruiken in Polen

Polen zijn vriendelijke, ijverige mensen en buitenlanders zijn meestal van harte welkom. Er zijn grote contrasten tussen het stads- en plattelandsleven. De Poolse boeren zijn erg religieus en conservatief en behouden een traditionele levensstijl.

Het rooms-katholicisme speelt een belangrijke rol in het dagelijks leven en kritiek of grappen over religie worden niet op prijs gesteld, ondanks het algemeen goede humeur van de mensen.

Een hand geven is een normale vorm van begroeting, een oudere man kust vaak de hand van een vrouw. Normale beleefdheden worden in acht genomen bij het bezoeken van privéwoningen en het is gebruikelijk om bloemen mee te nemen voor de gastvrouw, bij voorkeur in oneven aantallen.

Vrij conservatieve vrijetijdskleding is de meest geschikte kleding, maar kleding moet formeel zijn wanneer bij klassiek avond entertainment of in een chique restaurant.

Roken is verboden op openbare plaatsen, waaronder treinstations, restaurants en bars.

De taal in Polen

Pools is de officiële taal. Er zijn een paar kleine Duitstalige gemeenschappen voornamelijk in het zuidwesten. Er wordt ook Engels en, in toenemende mate, Russisch gesproken. Frans is ook populair.

Wij raden aan om je smartphone met Google Translate bij de hand te houden en je kan je overal wel behelpen.

Vakantiemicrobe
Heeft de microbe jou al te pakken?
Nieuwe tips & weetjes
De 10 beste dagrugzakken voor je vakantie
De 9 beste reiskoffers voor elk budget en elk type vakantie.
Het belang van de juiste zonnefactor in je zonnecrème.
De beste wandelschoenen van het jaar